ทุกข์ และ เหตุแห่งทุกข์

มีคนพยายามอธิบายคำว่าทุกข์ ทุกขัง ไว้หลายที่ แม้แต่ในวิกิพีเดีย แต่ผมก็รู้สึกดีที่สุดกับเว็บเดียว คือ

http://www1.freehostingguru.com/thaigenx/mongkhol/mk33.htm

ผมเคยเขียนไว้ว่า อะไรคือความสุข (ความสุขคือความพอใจ) เด๋วจะมาอธิบายเพิ่ม ผมเคยไปดูงานกับพระยุโรป ท่านเคยพูดลอยๆว่า ถ้าไม่รู้จักว่า ทุกข์คืออะไร แล้วจะไปดับทุกข์ได้อย่างไร คำนี้ติดในใจตลอดมา จนมาเล่นกูรู มีคนถามเรื่องอริยสัจสี่ จึงไปค้นหาคำว่าทุกข์คืออะไร ก็เลยได้มาคร่าวๆดังนี้

ทุกข์ มี สองประเภท คือ ทุกข์ประจำ และ ทุกข์จร

• สภาวทุกข์ หรือทุกข์ประจำ มีอีก สามชนิด คือ
  • เกิดเป็นทุกข์
    หลายศาสนาบอกว่าเกิดคือความสุข เพราะเขาไม่มีญาณทัศนะไปรู้ว่าตอนเกิดนั้น อึดอัด ทรมานขนาดไหน กะโหลกต้องถูกบีบรัด กว่าจะหลุดออกมาจากท้องแม่ได้ ถึงได้ลืมภพลืมชาติกันหมด
  • แก่เป็นทุกข์
  • ตายเป็นทุกข์
• ปกิณณกทุกข์ หรือทุกข์จร นานๆเราเจอกันที มีอีก แปดประเภท
  • โสกะ ความโศก ความแห้งใจ
  • ปริเทวะ คร่ำครวญรำพัน
  • ทุกขะ เจ็บป่วย
  • โทมนัสสะ น้อยใจ (รู้สึกว่าตัวเองต่ำต้อยด้อยค่า)
  • อุปายาสะ ท้อแท้กลุ้มใจ (ปัญหาแก้ไม่ตก)
  • สัมปะโยคะ เบื่อหน่าย จากสิ่งไม่เป็นที่รัก (โยนงานมาให้ เบื่อจริง)
  • วิปปโยคะ ห่วงใย อาลัยจากการพรัดพรากของรัก (ญาติเสีย)
  • อาลภะ เสียดาย อยากได้แล้วไม่ได้

ทั้งหมดที่กล่าวคือความทุกข์ รู้ไหมว่า อะไรทำให้มันเป็นความทุกข์ คน สัตว์ สิ่งของเหรอ เปล่า นั่นเป็นเพียงวัตถุ ทุกข์หรือสุขมันเกิดที่ใจอย่างเดียว มันอยู่ที่ใจ มันแล้วแต่ใจของเรา

เหตุการณ์เดียวกัน บางคนสุข แต่บางคนก็ทุกข์ อาทิเช่น ญาติเสีย บางคนเสียใจ บางคนดีใจ เพราะได้มรดก เป็นต้นไง

สาเหตุของความทุกข์ มีประการเดียวคือ “ตัณหา” แบ่งเป็นสามชนิดอีก คือ

• กามตัณหา ความอยากได้ อยากมี
• ภวตัณหา อยากจะเป็น
• วิภวตัณหา ไม่อยากเป็น (ไม่อยากเป็นเมียน้อย เป็นต้น)

ความอยากเท่านั้น ที่ทำให้เกิดทุกข์ ถ้าเราละตัณหาได้ ก็เป็นการสละความทุกข์ นั่นคือต้องพอใจกับปัจจุบันน่ะเอง โอ้